Zubietako Inauteak, 2015eko urtarrilak 27 (argazkiak)

EUSKAL KANTAGINTZAREN HARRIBITXIAK - Edorta Amurua

Batzuetan, kantagile baten lan jakin batzuek arrakasta lortzen dutenean, ondorio tamalgarri bat eragiten du gainontzeko obra guztietan. Arrakasta horren dizdirak ez du uzten sortzaile horren lana bere osotasunean ezagutzen, eta hainbat ale, merezimendu osoz arrakasta maila bera izateko duin direnak, itzalpean mantentzen dira, inoren arreta erakartzea lortu gabe. 

Euskal kantagintzan ere badira horrelako kasuak, oihartzun eskasa izan duten artelanak aurkitzen dira ezagunago bihurtu diren kanta haien artean, garai bateko disketako "B" aldea osatzen zutenak.

Kantaldi honen bidez, kantu horiek suspertu nahi izan ditut, maitasunez betetako begirada batekin.

 

O'PARIA, Hegoamerikako musika Zubietako Ostatuan, 2014ko uztailak 4ean

"Hauxe da ura", David Foster Wallaceren hitzaldia euskarazko azpitituluekin

Euskaratzailea: Antonio Casado da Rocha

(Azpitituluak ikusteko: "Select Language>Basque)

(Artikulu honetan oinarritua)

Bertako Haziaren Jaia 2014

   

   Ohartzerako, bosgarren ediziora iritsi da Bertako Hazien Jaia. Xumetasunez, maitasunez eta adiskidetasunez elikatutako ospakizuna da honako hau, gaur egungo bizimodu azkarrean lekurik ez duten gauza horien aldarria heda dadin. Haziak eta hazien inguruko ondare kulturala babesteko asmoarekin batuko gara urtero bezala, trukean eta solasean aritzeko eta aniztasuna gure artean zabaltzeko asmoz.

   Aurtengoan jaia bikoiztu zaigu, ikusi baitugu haziei buruzko kezka zabaltzen doala; otsailak 8an Elizondon izanen gara (Merkatu plazan) eta 22an Beran (Toki Ona institutuan). Antolaketa aldetik, guztiz horizontala izanen da, edozein etor daiteke, bere haziak partekatu, eritziak azaleratu, informazioa eskuratu, eta aldi berean baratzetako emaitzak dastatu.

   Haziak abiapuntutzat harturik, hainbat hausnarketa sortzen dira, dela elikadura burujabetza, ekoizpen ekologikoa, ondare kulturala, edo transgenikoen afera. Denei buruz eritziak emateko aukera izanen dugu bi gune hauetan, gure elikaduraz eta nekazaritzaren egoeraz arduratuak gaudelako, eta uste dugulako arlo hoiek ez direla enpresa handien esku utzi behar.

   Haziaren jaiaz gain, Bidasoaldeko Hazi Sareak urte osoan egiten du lan gure inguruan irauten duten barazki, fruitondo eta laboreen barietate bereziak ez ditezen gal; baserrietan ikertzen ari gara aldaera guzti hoien zerrenda bat egin eta ekoizpena bermatzeko. Hazien Babeslekua sortu dugu Oronozen, denen eskura egon ditezen lortutako barietateak.

Hegaztiak poesian eta kantuan

   Urteak daramatzat kantuak biltzen eta berritxuratzen. Nire eskuetatik eta eztarritik milaka abesti pasa izan dira, bakoitza berezia, beti bizipen sakonekin zerikusia dutenak, nolabait nire kantuak izatera iritsi arte. Metaforen erreka oparoan edan izan dut, eta bigarrengo eskukoak izanda ere ez dira arrotzak, autoreak munduratzean besteengan bilatzen zuen enpatia hori niregan bete-betekoa izan bait zen.
   Irudi, tropo eta hizkuntza-jokoen barnean, ba dira beti errepikatzen direnak, eta hain ditugu barneratuak, ez garela ohartzen zein sakon eta borobilak diren. Horien  artean, dudarik gabe, hegaztiek dute leku apartekoa. Zer litzateke poesia hegaztien aipamenik gabe? Amets zoriontsu batetik aldeginak dirudite hegaztiak, gizatasun soila lur azalari loturik egon den bitartean, guztiz helduezina zitzaigun zerua ukitu eta zeharkatzeko gai zirenak. Aldi berean hauskorrak eta hilezkorrak, xumeak eta haundinahiak, gizakiaren aldaera eta emozio guztientzako badute ezaugarri nabarmen bat. Giza emozio bakoitzak, dela estuasun pertsonalen baitan edo dela gizarte mailako egoera,  badu isla berezia izaki hegalarien munduan. Behin hegaztiak ezagutzen eta bereizten hasi ezkero, gizakumeak beti aurkituko ditu bere eguneroko jardun eta gorabeherak ilustratuko dituen adibideak.
   Txepetxaren umiltasuna, enararen etengabeko bidaia, hontzaren azkartasun eta zuhurtzia, bele jendearen adimen ikaragarria, arranoen nagusitasun zerutiarra... Denak daude hor, begibistan, gure irudimena elikatzeko zai. Poetek, kantariek, armagabeko ehiztari lez, hegaztien arima erratua lapurtzen dute eta gure esku uzten, gerora metafora lumadunez ase gaitezen, hegaztiek baitute, guk jakin ala ez, giza bizitzaren giltza metafisikoa.

Simplify, Simplify! Thoreauren ondarea

   Munduko gauza on guztiak aske eta basatiak direla esaten zuen H.D. Thoreau idazle iparamerikarrak. Haren  obra osoan goraipatzen da naturaren indar traszendentea, eta gizakiak aske izateko duen behar eta eskubidea. Gizartearekiko loturen gainetik (edo azpitik), berezko duintasun bat aldarrikatzen zuen Thoreauk, eta  legeen gaineko Legea jarraitzera eraman zuen bizitza osoan. Ez zen "antisozial" bat izan, baina argi izan zuen beti norbanakoak ez zuela itsuki jarraitu behar gizarteak onartutako araudia. Bere garaian murgildurik, ez zion bizkarra eman orduko arazo larrienari, hau da, esklabutzaren iraupenari. Humanitatearen zati bati egindako injustiziak gizarte osoa bihurtzen zuen bidegabe, eta bere ahalegin guztiak injustizia horren kontra aritzeari eman zizkion. Ahalegin horien fruitu nabarmenena, Desobedientzia Zibilaren lehen manifestua, bere kartzelaldian oinarritutako testua, eta aurrerantzean bertze pentsalari eta ekintzaileen inspirazio iturri izanen zena.

   Thoreauk, halaber, naturarekin harreman zuzena eta bizia bilatu zuen, bai bere oinezko edo kanoazko bidaien bidez, edo baita ere bertan bizitza eginez. Basoa eta haren bizilagunak (bai animaliak eta bai landarean) ederki ezagutu zituen, eta gehienetan bere barride gizatiarren gainetik estimatu. Walden aintziraren inguruan bizitu zuen Thoreauk bere utopia berezia. Gizartetik gehiegi urrundu gabe, baina naturaren aintzinean egunak eta hilabeteak egin zituen bere buruaren laguntasunean; bertan izan zuen parada bi mundu hoiek biluztu, aztertu, eta nolabait bata bertzearekin alderatzeko, zubi lanak eginaz. Hala ere, bere konparaziotan, natura basatia beti da garaile gizartearen zakarkeri eta huskeriaren aurrean.

                                        *                                  *                                  *

   Thoreauren obra eskutara iritsi zitzaidanean, ba ziren urte mordo bat naturarekiko hautu hori egina nuela, beraz gozagarria izan zen hain testu freskagarriak neureganatzea. Esaldi bakoitzean aurkitzen nuen nire pentsaeraren isla, noski modu egokiagoan azaldua; eta horrela bihurtu zen, Montaignerekin batera, autore ezinbestekoa, zeinaren liburuak behin eta berriro arakatzen ditudan nire pentsamoldea sakontzeko.

   Ezagutza hau benetako plazerra bihurtu zen Antonio Casadoren eskutik. Thoreauren lana (eta bizitza) goitik behera ezagutzen zuenez, beti izan nuen jakinduria horren berri, oraindik papera eta tintazko harremana elektronikak desterratu ez zuenean.

   Beraz, kasi hogei urteko harremanaren ondoren, plazer neurrigabea izan zen zuzenean bere hitzok jasotzea, zeinetan bien arteko zaletasun honen inguruan jardun zuen Antoniok. Osaba Henry hizpide, ez da gutxi esan dezakena, eta ez da erraza ordubetean laburtzea hainbeste jakituria.